Либералдык билим берүү деген эмне жана анын эмне кереги бар

26 апр 2021

Эмгек базары, бизнес жана экономика өзгөрүп жатат. Постиндустриалдык дүйнөдө инновациялар өнүгүүдө башкы ролду ойногонуна карабастан, коомдун башка процесстеринен өзүнчө жайшай албайт. Ошондуктан технологиялык инновацияларды маданият, искусство, дизайн жана башка чөйрөлөр менен бирге алышыбыз керек болуп жатат. Буга билим берүү системасы дагы жооп берүүдө: дүйнө жүзү бою, Liberal arts and science деп таанылган, либералдык билим берүүгө талап өсүүдө. Бул кандай билим берүү модели экенин жана анын негизги артыкчылыктары эмнеде экенин айтып беребиз.

Тексттин оригиналы: Анастасия Рогозина

Либералдык билим берүү окуучуларга берилген сабактардын жана өнөрлөрдүн ар кандай айкалыштарына таянат.

Либералдык билим берүү - бул өнүккөн өлкөлөрдө кеңири колдонулган программа. Анын өзөгүндө “барын түшүнүүнү” максаттаган, илгерки грек таанып билүү же үйрөнүү модели. Демек либералдык билим берүүгө ылайык окуучу тандалган багыт менен чектелбестен, башка чөйрө жана сабактардан дагы билим алат.

Либерал артс программасы салттык түрдө төрт негизги чөйрөнү камтыйт: табигый илимдер, коомдук илимдер, искусство жана гуманитардык илимдер. Бул багыттардын академикалык сабактары университетке жана даректүү программага жараша ар кандай айкалыштырылышы мүмкүн. Алар жалпы (Мисалы гуманитардык илимде бакалавр даражасын сунуштаган) же болбосо көбүрөөк адистештирилген (мисалы, коомдук илимдерде бакалавр) болушу мүмкүн. Мындай программалар бүт дүйнөнүн университеттеринде пайда болууда.

Дисциплина аралыктык окуучуларга бардык керектүү чөйрөлөрдү бирге алып, азыр ушунчалык талапка ээ болгон soft skills’ти өнүктүрүүгө жол ачат.

Либералдык билим берүү моделинин негизинде дисциплина аралыктык турат. Бул сөздүн бир нече түшүнүгү бар - аны “илимдер комплекси” катары дагы, тескерисинче ар кандай дисциплиналардын кошулган жеринде жайгашкан билимдин бир бөлүгү катары дагы түшүнсө болот. Билим берүүдө бул биринчи кезекте, окуучунун фокусун кандайдыр бир дисциплинага тарыткандын ордуна ал камтыган билим зонасын кеңейткен, комплекстүү жолду билдирет.

Иш жүзүндө студентке, өз ыктыярына жараша тандай ала турган негизги жана кошумча дисциплиналардын кең топтому сунушталат. Башкача айтканда, программада сүрөттөөчү искусство жана мисалы үчүн биология же бизнес менен адабият бирге турушу мүмкүн.

Ушуга окшош айкалыштар, андан тышкары сынчыл ой жүгүртүү, өзүңдү тааныштыруу жана жазуу сыяктуу көндүмдөр менен байланыштуу, негизги эмес дисциплиналар окуучуларга soft skills үйрөнүүгө мүмкүнчүлүк берет. Алар болсо,OECD изилдөөсү боюнча, эмгек базарында да, бизнес-чөйрөдө дагы жогору бааланат.

Либералдык билим берүү теория менен практика арасындагы ажырымды кыскартат: окуучуларга билим алуудан тышкары аларды иш жүзүндө колдонууга мүмкүнчүлүк берилет.

Liberal arts and science программасынын өзгөчөлүктөрүнүн бири - практикага багыт алгандыгында. Liberal arts and science адистештирилген коледж, университеттердин көбүндө окуучулар менен иштешүү билим берүү менен чектелбейт: билим берүү мекемелердин ичинде, окуучулар үйрөнгөн нерселерди иш жүзүндө колдоно алган, бизнес-инкубаторлор жана долбоордук кеңселер түзүлүүдө.

Мисалы, Берлиндеги Бард коледжинин (Bards College Berlin) негизинде Art Factory - “Фабрика искусств” иш алып барат. Ал жакта мугалимдер практикалык сабактарды өтсө, окуучулар башка окуучуларга, перформанстан баштап жыгач эмгектерине чейин, өз долбоорлорун ишке ашырып, көрсөтүшөт.

Либералдык билим берүүнүн дагы бир өзгөчөлүгү - бул окуучулардын жана бүтүрүүчүлөрдүн кубаттуу жамаатын түзүү.

Либералдык билим берүүгө адистешкен университеттерде ар кандай клубдар жана коомдоштуктар иштейт - аларды окуу мекемеси кана эмес, окуучулар өздөрү дагы түзүшөт. Алардын башкы функцияларынын бири - ар кайсы курстардын жана кесиптердин угуучулары арасында баарлашуу жана ой алмашуу үчүн мейкиндикти берүү. Натыйжада, окуучулар дисциплина аралык байланышты тереңдетип, биргеликте долбоорлорду жарата алышат.

Иш жүзүндө кантип жүзөгө ашырылып жатканы: Хелсинкидеги Аалто Университетинин өрнөгү.

Хелсинкидеги Аалто Университети либералдык билим берүүнү сүрөттөп бериш үчүн жакшы өрнөк боло алат - аны фин бийлигинин билим берүү системасын жаңыртуу боюнча эксперименти десек болот. Ошондой эле техникалык, көркөмдүк жана бизнес-коомчулуктун тыгыз бирге аракеттешүүсү аркылуу ишке ашкан, дисциплина аралыктык анын негизинде орношкон.

Университеттин курамында алты мектеп:

  • Инженерия мектеби;
  • Бизнес мектеби;
  • Химиялык инженерия мектеби;
  • Илим мектеби;
  • Электротехника мектеби;
  • Искусство, дизайн жана архитектура мектеби.

Мектептер ичинде бир беткей кесиптерге бөлүнөт, бирок окуучулар тандалган курс менен чектелбейт, тескерисинче кызыккан дисциплиналарды өздөрү түзгөн программага бириктирүүгө кызыктырышат. Университетте ар бир окуучу катыша алган дисциплиналардын ашташындагы изилдөө программалары дагы бар. Окуу жайдын базасында үч пан аралык бөлүм - Aalto Design Factory, Media Factory Factory of the Future иштейт - чындыгында, окуучулар чыныгы продукттарды жараткан толук баалуу ишкана.

Дисциплиналардын ашташында окуучулар өздөрү көптөгөн сайд-долбоорлорду ишке ашырышууда: мисалы, так Аалто Университетинин окуучулар жана бүтүрүүчүлөр жамааты дүйнөдө таанымал Slush аттуу технология жана стартап фестивалын жараткан, университеттик акселератор негизинде Startup Sauna катышуучулар өз ойлорун ишке ашыруу боюнча жаңы билимберди кана албастан, инвесторлорду дагы таба алышат.

Либералдык билим берүү модели жеткилең ишкерлерди тарбиялайт - чындыгында ишкердик менен алек болбосо деле.

Ар кайсы чөйрөлөрдөгү терең билимдердин айкалышы, өз идеяларын жүзөгө ашыруу өнөрү, өнүккөн soft skills жана студенттик малда түзүлгөн, духу менен жакын адамдар менен байланыштар тармагы - мунун бары либерал артс программасынын бүтүрүүчүлөрүн болочок мыкты ишкер кылат.

Дисциплина аралыкты билим берүүдөн бизнеске өткөрүүнүн пайдасын айрым изилдөөчүлөр белгилеп кетишет. Мисалы, McKinsey & Co атайын иштелип чыккан Design Index боюнча көбүрөөк бал алган компаниялар, дизайнга азыраак көңүл бурган компанияларга караганда орточо эсеп менен эки эсе көбүрөөк киреше өсүшүн көрсөтүшөрүн аныкташты.


Башка изилдөөлөр боюнча программист же инженер кесиптеринин келечекте эмгек акысы көбүрөөк көрүнгөнү менен, чындыгында динамикада либерал артска тиешелүү кесиптер ийгиликтүү болууда. Бул технологиянын өнүгүшү менен дагы байланыштуу: инженерлер дайыма прогрессти “коолап жетиши” керек, ошол эле мезгилде либералдык билим берүү моделинде окугандар soft skills жардамы менен бат ийкемделишет жана учурдагы көйгөйлөргө оңой чечим табышат.

Мыкты! Сиз Контентчиге ийгиликтүү катталдыңыз.
Great! Next, complete checkout for full access.
Кайта кош келдиңиз! Сиз ийгиликтүү кирдиңиз.
Ийгилик! Сиздин аккаунтуңуз толук активделди, эми сизге баардык контент жеткиликтүү.